Ebeveynlik ve Annelik Kavramları Üzerine...

Ebeveyn Koçu Şirin Akın ile ebeveynlik kavramı ve anne kimliklerimiz üzerine konuştuk.

Ebeveyn koçluğu ne demek? 

Anne/baba olmak hayatta karşılaşılacak en zor işlerden biri, ama bu işi yerine getirmek için gidilebilecek bir okul yok. Ebeveyn olmak büyük bir sorumluluk ve maalesef çocuklar kullanım kılavuzları ile hayata gelmiyorlar. 

Uluslararası Koçluk Federasyonu tanımına göre Koçluk; bireylerin kişisel ve profesyonel potansiyellerini maksimize etmek amacıyla düşünce doğurucu ve yaratıcı bir süreçte onlarla ortaklık yapmaktır. 

Ebeveyn koçluğu üç çatı altında hizmet verir. Bireyin kendi ile olan ilişkisi, bireyin çocukları ile olan ilişkisi, bireyin kendi ebeveynleri ile olan ilişkisi. Bu bağlamda ebeveyn koçluğunun; bireyin idealindeki ebeveyn kimliğini keşfetmesine, içselleştirmesine ve hayatında yaşatmasına, çocukları ile nitelikli bir ilişki kurmalarına destek veren, yaratıcı bir ortaklık süreci olduğunu söyleyebiliriz. 

Ebeveynler, bireysel gelişimlerini erteleyerek kendilerini tamamlamadan anne/baba olduklarında bundan kendileri dâhil, çocukları ve tüm aile olumsuz etkileniyor. Ebeveyn koçluğu bu noktada annenin/babanın kendini ve çocuklarını tanıma, daha iyi iletişim kurma ve aralarındaki çatışmaları yönetme becerisi kazanmasına yönelik bir süreçtir. Dolayısıyla anne/baba koçluğu “nasıl iyi bir ebeveyn olurum?” sorusuna standart cevaplar üreten bir hizmet, bunların anlatıldığı didaktik bir eğitim değildir. “BEN nasıl bir anne/baba olmak istiyorum?” sorusunun cevabını bulmaya ve uygulamaya destek veren bir süreçtir.

Bir atölyenizde paylaşmıştınız: “Ebeveyn çocuğa nasıl bakarsa, çocuk kendini öyle görür.” Bunu biraz açar mısınız? 

Her insanın dünyayı algılayış modeli farklıdır. Anne ve baba çocuklarına kendi dünyayı algılayış modelini yansıtırsa, kendine özgün bir birey olan çocuğunun alanına girmiş olur. Çocuğun algılama modeline kendisinin modelini katmış olur ki bu da çocuğun kendi olarak değil de anne ve babasının baktığı yere göre hayatı ve kendini algılamasına neden olur. 

Bir annenin kendini, bir konuda yetersiz gördüğünü varsayalım. Anne, içindeki yetersizlik duygusunu hayatın ve herkesin gerçeği olarak kabul eder, dolayısı ile çocuğunun da gerçeği olarak kabul eder. Anne ya da baba içinde yaşattığı bu duyguyla, farkında bile olmadan kendinde olan yetersizlik duygusunu çocuğuna vererek o duyguyu gerçekliği yapmasına neden olabilir. 

Başka bir örnekle devam edersek; çalışma modelini yeteri kadar anne/babasına gösteremeyen bir çocuk, sorumluluklarını almayan bir çocuk olarak etiketlenebilir. Oysa çocuğun kendine özgü bir öğrenme ve uygulama disiplini vardır. Çocuk kendine yetecek kadar çalışma içinde olur ancak aileden “yeteri kadar çalışmıyorsun, sorumsuz bir çocuksun” sözlerine maruz kalırsa, kendi modelinin ve davranışlarının eksik ya da doğru olmadığına inanır. Kendine güveni kırılabilir ve o da kendini sorumsuz olarak görmeye başlayabilir. Yaptığı işlerde anne babasından takdir görerek büyüyen bir çocuk, yaptığı işleri kendine güvenerek, inanarak ve kendini severek ortaya koyabilir.  

Özetle; anne ve baba kendinde neyi görüyorsa çocuğa onu yansıtır. Kendini güzel, başarılı, en iyisini hak ettiğine inanan bir ebeveyn çocuğuna onu yansıtır. Nereye bakarsa orayı büyütür. 

Birey ya da ebeveyn olarak ben kimim? Beni mutlu eden değerlerim neler? Yani hangi durumlarda mutluyum? Kendim ve çocuğumla ya da ailemle bağ yaratmamda engellerim neler?Bunları düşünmek gerekiyor. çünkü kendinin farkında olan ebeveyn çocuğununda farkında oluyor. Çocuğumu mutlu eden değerler neler? Çocuğum hayattan ne ister? Çocuğum benden bağımsız olarak kimdir? 

Her ilişkinin dinamikleri farklıdır. Ebeveynlerin, bu dinamiklerinin farkında olması, kendilerine ve çocuklarına alan açmaları, ilişkilerinde bağ yaratmaları için gerekli adımlardandır. Yani ebeveyn önce kendi değerlerinin farkında olup, değerlerini yaşarken, çocuğunun değerlerini bilip ona da alan açması kıymetlidir.

Sizi “uzlaşan anne” atölyelerinizden tanıyoruz. Uzlaşan anne ne demek? 

Uzlaşan anne; kendi ailesi ile kendi olmak arasındaki sıkışmışlıktan özgürleşmiş; kendini tanıyan ve kendi değerleri ile yaşayan bununla beraber çocuğunu da tanıyan ve çocuğunun değerlerini de yaşamasına destek olan ebeveyn demek.  

Anne kimliğimizi neler oluşturuyor? Sizce anneler, kendi anne kimliklerini yaratmakta özgür mü? 

Anne kimliğimizi; ailemiz, çevre ve DNA’mızla gelenler… Fakat; bunlar biz değiliz. Biz olmak için kendi ideal anne modelimizi yaratmalıyız. 

Ebeveynlerimiz ile kurduğumuz ilişki ile iletişim becerilerimizi onları örnek alarak oluşturuyoruz. Örnek aldığımız iletişim önce kendimizle olan ilişkimize sonrasında ise iletişim içinde olduğumuz bireylerle olan ilişkimize ayna tutmaktadır. Ancak ne yazık ki öğrenmiş olduğumuz ilişki modeli gerçek ruhumuzu, kimliğimizi yansıtan bir model olamadığından kendi sağlıklı ilişkimizden neler beklediğimizi bilemeyebiliriz.  

Farkındalık kazanarak, kendi ideallerindeki anne modelini neler oluşturduğunu biliyorsa özgürlüğünü kendi bilinçli farkındalığı ile yaratabilir. Aksi takdirde bilinçaltında hangi anne kimlikleri varsa istemeden başkasının kimliğinde kendi çocuğunu yetiştirmiş olur. 

Bütün annelerin ellerinden gelen en iyiyi yapmaya çalıştığını biliyoruz. Fakat biraz yetersizlik ve suçluluk duygusuyla devamlı kendilerine sordukları bir soru var: “Yeterince iyi bir anne miyim?” bu endişenin altında yatan sebepler ne? 

Dünyayı algılama modelimiz; ailemiz, çevremiz, gördüklerimiz ve atalarımızdan DNA’mızda kayıtlı olan şekilde oluşmuş durumdadır. Eğer yaptığımız davranışın ya da düşünce modelimizin kendimize mi ait yoksa öğrenilmiş bir durum olduğunun farkında olursak bu duyguları hissetmeyiz. İdeal anne kimliğini yaşayan bir anne ya da baba suçluluk duymaz çünkü iki ya da farklı çocuk yetiştirme ya da davranış modeli arasında kalmamıştır. O kendisi ile uzlaşmıştır ve çocuğu ile de uzlaşmayı öğrenmiştir. 

Ebeveyn Koçu Şirin AKIN

http://www.sirinakin.com/

sirinakin.koclukatolyesi

 

 
 

 

 

 

 

 

 

 

Önceki

Geleneksel Yanlışlarımız

Sonraki

3 Yaş Sendromuyla Baş Etmenin Yolları