Okul Öncesi Dönemde Matematiksel Etkinlikler

Çizgiüstü Eğitim Danışmanlık Genel Müdürü Gökçen Sağlam ile okul öncesi dönemde çocuklar için evde yapılabilecek matematiksel etkinlikler üzerine bir söyleşi yaptık.

 

Matematik neden bu kadar önemli?

Matematik, hayatımızın her yerinde olan bir bilim dalı ve aynı zamanda hemen her bilim dalının da kullandığı bir araçtır. Matematik, insanın objektif ve özgür düşünmesine, farklı bakış açısı ile bakabilmesine, karşılaştığı problemlerdeki sebep-sonuç ilişkilerini açıklamasına, problemleri parçalayarak minimal hale getirip çözmesine yardımcı olacak yetenek ve becerilerinin gelişmesine yardımcı olmaktadır.

Günümüzde bilim ve teknolojideki hızlı ilerlemenin de etkisiyle her alanda matematiği bilen, anlayan ve yorumlayan insanlara gereksinim de artmaktadır.

Hayatımızda matematiğin yeri nedir?

Hayatın kendisi matematik. Aslında doğada çiçeklerin diziliminden, bir fasulye sırığının büyüme şeklinden, bal peteğine kadar birçok somut örnekte matematik var. Bunun dışında alış verişlerimizde, günlük hesaplamalarda, yapılan yemeğin çokluğuna göre konulan malzemelerde, zaman dilimlerinde hep matematik var. Bu örnekler artırılabilir. Ancak matematikte esas olan işlem yapma yada kavram tanımlama becerisinden ziyade problem çözme becerisini kazanmış olmaktır.

0-2 yaş döneminde bebekler için matematiksel düşünme becerisini geliştirmeye yönelik birşeyler yapılabilir mi?

Hayatımızın her yerinde farkında olmasak da matematik var. Söylenilen bir ninni de sallanan bir çıngırakta bir ritim var ve bu, matematiğin bir parçası. Söylenen şarkılarda (5 Küçük Maymun, 10 Şişe, Parmaklar…vb) belli kavramlar oyun ve müzikle anlatılıyor.  Ancak günümüzde bazı anne babalar bilinçli ve ilgili ebeveyn olma adına çok küçük yaşta hatta birey henüz bebekken özellikle salt bilgi öğretmeye çalışıyor. Bu çok büyük bir hata. Çünkü her yaşın hedefi ve kazanımı farklıdır. Bu sadece okunan birkaç kitap yada blog yazısı vb ile uygulanamaz. 0-2 yaş grubuna direk kavram öğretmek çocuğa olumlu bir şey katmaz.

0-2 yaş grubunda anne babalar şarkılarla veya davul çalarken ritim tutabilir, bul-tak tipi oyuncaklarla bebeklerin görsel zekasını ve ince motor becerilerini destekleyebilir, az parçalı yapbozlarla parçadan bütüne ulaşma düşüncesini destekleyebilir. Ancak 50’ye kadar sayma,sayıları yazma, geometrik cisimlerin (prizma,piramit vb) adını öğretme etkinliklerini yapmamalıdır. (geometrik şekillere bul-tak oyunu ile aşinalık kazanabilir)

Okul öncesi dönem neden çok önemli?

Okul öncesi dönem, çocuğun bilişsel gelişiminin çok hızlı olduğu, temel kavramları öğrendiği dönemdir. Çocuğun beyin gelişiminin en hızlı ve esnek olduğu dönem olması nedeniyle yaşamın en temel öğrenmeleri bu dönemde gerçekleşmektedir. Bu hızlı öğrenme sürecinde çocuğa yaşatacağımız her deneyim onun ileride farkındalığı yüksek ve donanımlı bir birey olmasına katkı sağlamaktadır.

Çocuğun algısının, öğrenmeye ihtiyaç ve ilgisinin çok yüksek olduğu bu dönemde çocuğa aktif olarak ve doğru bir şekilde yaptırılan tüm etkinliklerin ve kazandırılan tüm doğru becerilerin sonraki okul hayatına olumlu katkısının olduğu farklı araştırma ve çalışmalarla ispatlanmıştır. Burada yapılan etkinlik ve kazandırılan becerilerin doğru bir yöntem ve yaklaşımla yapılması ve doğru bilgiyi içermesi önemlidir. Okulöncesi dönemde matematik; sayı sayma, ölçme, şekil, zaman, konum, örüntü gibi bir dizi kavramlardan oluşmaktadır. Bu kavramlar yaşlara göre hazırlanmış programlarla okullarda çocuklara verilmektedir.

Peki anne babalar evde çocuğunun matematiksel gelişimine nasıl katkıda bulunabilir?

Çocuklarda en kalıcı öğrenmeler doğal ortamda, oyun oynarken ve deneyimleyerek edinilen kazanımlardır. 2-5 yaş grubu çocuklar hareket etmeyi, duyularını kullanmayı, nesneleri sınıflandırmayı, gruplandırma yapmayı, farklı malzemelerle deneyimler edinmeyi çok severler. Bu nedenle yapılan etkinliklerde, oyunlarda ve deneyimlemelerde çocukların hem sevdiği hem de ihtiyaç duyduğu bu durumları göz önünde bulundurarak yapmak öğrenmenin kalıcılığını desteklemektedir.

Şarkılarla öğrenilen sayılar, şekiller, nicelikler, yönler oyunlara dahil edilebilir. Özel bir kurgulama gerektirmeyen basit bir oyunda çocuğa:

  •  “Bana 3 tane çilekli küp kek getirir misin?” (3= sayı, Lego küp=şekil kavramıdır.)

  • “Arabam bozuldu. Senin 3 adım ilerinde, 5 adım sağındayım. Bana yardıma gelir misin?” (3 ve 5 =Sayı, İleri-sağ= koordinat, yön )

  • “Buraya 4 kırmızı araba, buraya 3 sarı araba dizer misin?” (4 ve 3=Sayı, Buraya=Yön, küme oluşturma)  gibi cümlelerle öğrenmelerin pekiştirilmesi sağlanabilir.

  • Aynı mantıkla, birlikte ev işleri yaparken, örneğin yemek masasını hazırlarken: “Kaç kişiyiz? Sofraya kaç tabak koymak gerekiyor? Her tabağın yanına da 1 bardak koyacağız. Kaç bardak gerekiyor?” diye sorduğumuzda sayı kavramı ile birlikte çocuğa basit problem çözme becerisi de kazandırmış oluyoruz. Bir de bunları masaya çocuğumuzun yerleştirmesini sağlarsak çocuğumuz ayrıca eşleştirme çalışması da yapmış olacaktır.

  • “Yemeğimizi yedik. Bundan sonra 1.  olarak ellerimizi yıkayıp, 2. olarak dişimizi fırçalayacağız” …vb cümlelerle sıralama kavramları, “Küçük kitapları alt rafa, büyük kitapları üst rafa yerleştireceğiz.”, “Büyük oyuncaklar öndeki kutuya, küçük oyuncaklar arkadaki kutuya.”  cümleleri ile büyük-küçük ve yön kavramları pekiştirilirken eşleştirme çalışmaları da yapılmış olacaktır.

  • Müzikle birlikte ritim tutulması, ellerin, ayakların vurulması, davulun çalınması, marakasın sallanması sayı ile takip yapma becerilerini destekleyeceği için matematiksel beceri ile birlikte dikkat ve konsantrasyonu da desteklemektedir.

  • Aynı şekilde, sanatsal faaliyetlerde kesme yapıştırma çalışmalarında boyut-şekil-sayı kavramı, eşleştirme yapma-konsantrasyon becerilerini desteklenecektir.

  • Katlama sanatı olan origami ile yapılan hamlenin sonucunun tahmin edilmesi, bir planlama yapılması ve adımların takibi ile sonuca ulaşılması hem analitik düşünme hem de konsantrasyon becerisini en üst düzeyde destekleyen etkinliklerdendir.

Matematikte esas olan işlem yapma becerisi değildir. Esas olan düşünme becerisi, olaya farklı açıdan bakabilme, olayı farklı açılardan yorumlayabilme ve strateji geliştirebilmedir. ABD, okul öncesi dönemde çocuklara plan kurma, strateji geliştirme ve her şartta mutlak başarı için B planını hazırda bulundurmayı okul öncesi programlarında kazanımlar içerisine dahil etmişlerdir. Bizim de önceliğimiz bu yönde olmalıdır.

Matematik Öğretmeni ve Program Gelistirme Uzmanı Gökçen SAĞLAM
www.cizgiustu.com.tr

gokcensaglam



 

 
 
 
 
 
 
 
 
Önceki

Gelecek Oyunda!

Sonraki

Annelik Hakları Dosyası -1